کاربر گرامی خوش آمدید.
  • انتخاب زبان
  • 24 آذر 1398 |

  • خوش آمديد!
  • حلال،‌نشان‌برین - قسمت چهل و ششم

  • حلال و مهندسی ژنتیک: با کاربرد مهندسی ژنتیک تغییراتی در گیاهان و حیوانات اعمال می شود که از نظر فقهی مورد بحث است که آیا مصرف آنها حلال است یا خیر. مهندسی ژنتیک ، تکنیک مورد استفاده در بیوتکنولوژی مدرن و شاخه جدیدی از بیوتکنولوژی است. تولید میکرو ارگانیسم ها، حیوانات و گیاهان تراریخته (دستکاری ژنتیکی شده) از طریق مهندسی ژنتیک یکی از راهکارهایی است که می توان از طریق آن به اهدافی مانند تولید غذای بیشتر، تولید محصولات مطلوب و با عمر نگهداری بالا، تولید فرآورده های دارویی و … دست یافت.
  • تعداد نمایش : ۱۳۰۸
    تاريخ : 19 خرداد 1394

حلال و مهندسی ژنتیک:


با کاربرد مهندسی ژنتیک تغییراتی در گیاهان و حیوانات اعمال می شود که از نظر فقهی مورد بحث است که آیا مصرف آنها حلال است یا خیر. مهندسی ژنتیک ، تکنیک مورد استفاده در بیوتکنولوژی مدرن و شاخه جدیدی از بیوتکنولوژی است. تولید میکرو ارگانیسم ها، حیوانات و گیاهان تراریخته (دستکاری ژنتیکی شده) از طریق مهندسی ژنتیک یکی از راهکارهایی است که می توان از طریق آن به اهدافی مانند تولید غذای بیشتر، تولید محصولات مطلوب و با عمر نگهداری بالا، تولید فرآورده های دارویی و … دست یافت.
در علم مهندسی ژنتیک (زیست مولکولی یا DNA نوترکیب) تکنیک های جداسازی، خالص سازی، وارد کردن و تظاهر یک ژن خاص در یک میزبان به منظور بروز یک صفت خاص در یک جاندار یا تولید یک محصول به شیوه‌ای غیر از شیوه طبیعی به کار می رود . انتخاب و جداسازی ژن مورد نظر، وارد کردن ژن مورد نظر در حامل، تکثیر ژن در میزبان مناسب، انتقال حامل ژن به سلول هدف، تکثیر سلول هدف و در نهایت تولید انبوه محصول یا ایجاد صفت مورد نظر مراحل مختلفی هستند که در مهندسی ژنتیک مورد استفاده قرارمی‌گیرند.
در مورد گیاهان مهندسی ژنتیک اعمال شده و مواد غذایی که در بازار جهانی انواع تغییر ژنتیکی یافته آنها موجود است عبارتند از : برنج و تمام فرآورده‌های خوراکی، سویا و تمام فرآورده های خوراکی آن مانند ذرتلیستین، کنسـرو ذرت، روغـن ذرت و پودر ذرت، کانولا (کلزا ) و تمام فرآورده های خوراکی، دانه (کتان)و تمام فرآورده‌های‌خوراکی، فرآورده های لبنی، فرآورده‌های سیب تخمیری، زمینی و تمام فرآورده های خوراکی آن، پاپایا و تمام فرآورده های خوراکی ، گوجه فرنگی و تمام فرآورده‌های خوراکی، چغندر، نخود، نیشکر، قندها(ویتامین Cتولید شده از ذرت، E گرفته شده از سویا ، A ,B2 ,B6 و B12 و ویتامین D, K گرفته شده از ذرت) و مخمرها، قارچ‌ها و باکتریهای استفاده شده در فرآورده های غذایی.
اما در مورد حیوانات تغییر یافته ژنتیکی، تولید جانوران دست‌ورزی شده یا ترانس‌ژنیک یا تراریخته، از دیگر دستاوردهای بسیار مهم بیوتکنولوژی است. جانور تراریخته علاوه بر ما‌ده ژنتیکی خود، حاوی ماده ژنتیکی با منشاء خارجی بوده که توانایی انتقال ژن بیگانه را به نسل‌های بعدی دارد. اهداف ایجاد حیوانات تراریخته تولید حیوانات ممتاز، ایجاد گونه های مقاوم به بیماری ها، تولید صنعتی پروتئین‌های دارویی به عنوان منبعی برای اعضای پیوندی، الگویی برای مطالعه بیماری های انسان، معالجه بیماری ها، تولید فرآورده های دارویی به همراه شیر در حیوانات شیرده، تولید حیوان با ضریب تبدیل غذایی بالا (از جمله شیر و گوشت بیشتر و کیفیت بهتر مانند تولید گوشت با چربی اشباع شده کمتر و تولید شیر با خاصیت پنیر سازی بیشتر) است.
درعین حال این محصولات دستکاری شده ژنتیکی مخالفانی هم دارد. آنها می گویند :«آن تغییراتی که در طبیعت معمولا بین یک تا ده میلیون سال طول می کشد تا یک صفت جدیدی در یک موجودی ایجاد شود تا موجود آن صفت را تحمل و سازگار با رشد و طبیعتش باشد را می‌خواهیم در آزمایشگاه در یک مدت مشخص کوتاه ظرف یکی دوسال ایجاد کنیم که این تغییرات هرچند دقیق و حساس باشد ممکن است خطرات بالقوه ای را بر تنوع زیستی و ذخایر ژنتیکی و سلامت انسان و دام داشته باشد». از نظر بعضی از مذاهب اسلامی دستکاری در طبیعت و مخلوقات الهی مجاز نبوده و خوردن این محصولات حلال نیست .
کشور ما از معدود کشورهایی است که با این تغییرات از نظر فقهی موافق بوده  اما شرط آن عدم اصرار برای انسانهاست و لذا حتی در مورد حیوانات هم آزمایشاتی با مهندسی ژنتیکی انجام شده است . متولی رسیدگی به مهندسی ژنتیک در غذاها و دارو ، وزارت بهداشت و سازمان غذا و دارو است که در این زمینه بخشنامه ای هم حاوی دستورالعمل اجرایی در هجده صفحه صادر کرده و گفته است:
مسئولیت حسن اجرای این دستورالعمل به عهده اداره کل نظارت و ارزیابی فرآورده های غذایی، آرایشی و بهداشتی و معاونت هـای غـذا و دارو دانشگاههای علوم پزشکی کشور، آزمایشگاه مرجع کنترل مرجع غذا و دارو و دبیرخانه کمیته تخصصی ایمنی زیستی سازمان غـذا و دارو است. لازم است، کلیه درخواست های مربوط به موجودات زنده تغییر ژنتیکی یافته و فرآورده های آن مرتبط با مواد غذایی عـلاوه بـر بررسـی های لازم در اداره مربوطه، جهت اجرای فرایندهای مقتضی در اختیار دبیرخانه کمیته تخصصی ایمنی زیستی مسـتقر در سـازمان غـذا و دارو نیز قرار گیرد.
دکترعبدالحسین فخاری
دبیرکل موسسه حلال جهانی







طراحی سایت و بهینه سازی توسط شرکت راوک نگار پارس